خلاصه‌ی مهم این راهنما
- درخواست پناهندگی (Asylum) در کانادا فقط برای کسانی ممکن است که داخل خاک کانادا یا در مرز ورودی کانادا حضور دارند.
- هیچ‌کس نمی‌تواند از خارج کانادا، از جمله از داخل ایران، به‌طور مستقیم برای پناهندگی کانادا درخواست بدهد؛ مسیر اسکان مجدد از خارج فقط با معرفی سازمان ملل (UNHCR) یا اسپانسر خصوصی انجام میشود.
- از ۳ نوامبر ۲۰۲۶ روند جدیدی برای درخواست پناهندگی داخل کانادا اجرا میشود: ثبت در پورتال آنلاین IRCC، مصاحبه‌ی حضوری و ۶۰ روز مهلت برای تکمیل پرونده.
- طبق قانون C-12 (لازم‌الاجرا از ۲۶ مارس ۲۰۲۶)، درخواست‌هایی که بیش از یک سال پس از ورود به کانادا ثبت شوند به هیئت مهاجرت و پناهندگی (IRB) ارجاع نمی‌شوند.
- برنامه‌ی اسپانسرشیپ خصوصی «گروههای پنجنفره» و «اسپانسرهای اجتماعی» تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ متوقف است.
فهرست مطالب
- هشدار مهم برای ساکنین ایران
- پناهندگی در کانادا چیست؟
- روش‌های پناهندگی
- کدام روش‌ها باز و کدام بسته‌اند؟
- قانون C-12
- توافق کشور ثالث امن
- مراحل درخواست داخل کانادا
- حقوق متقاضی
- آمار و زمان رسیدگی
- چه کسانی نمی‌توانند درخواست بدهند؟
- پرسش‌های متداول
هشدار: اقدام برای پناهندگی کانادا از داخل ایران، غیرقانونی و ناممکن است
اقدام برای پناهندگی برای ساکنین ایران و از داخل ایران، طبق قوانین ایران غیرقانونی است و از نظر قوانین کانادا هم اصلاً شدنی نیست؛ چون شرط اصلی ثبت درخواست پناهندگی، حضور فیزیکی متقاضی در کانادا است. هیچ فرم، سفارت یا وکیلی نمی‌تواند برای فردی که در ایران زندگی می‌کند «پرونده‌ی پناهندگی کانادا» باز کند.
به همین دلیل، آتلانتیک ۷۲۴ برای ساکنین ایران هیچ اقدامی در زمینه‌ی پناهندگی انجام نمی‌دهد. خدمات مشاوره‌ی ما در حوزه‌ی پناهندگی فقط برای افرادی است که بهصورت قانونی در کانادا حضور دارند. اگر کسی وعده‌ی «پناهندگی کانادا از داخل ایران» می‌دهد، با یک ادعای نادرست روبه‌رو هستید.
پناهندگی در کانادا چیست؟
پناهندگی یکی از راه‌های حمایتی دولت کانادا از افرادی است که در کشور خود با خطر جدی آزار و تعقیب روبه‌رو هستند. طبق قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان کانادا (IRPA)، دو گروه میتوانند حمایت پناهندگی دریافت کنند:
- پناهنده‌ی کنوانسیون (ماده ۹۶): کسی که ترس موجه از آزار و اذیت به‌دلیل نژاد، مذهب، ملیت، عضویت در یک گروه اجتماعی خاص یا عقیده‌ی سیاسی دارد.
- فرد نیازمند حمایت (ماده ۹۷): کسی که در صورت بازگشت، شخصاً با خطر شکنجه، خطر جانی یا رفتار و مجازات ظالمانه و غیرعادی روبه‌رو است و این خطر در تمام نقاط کشورش وجود دارد.
تصمیم درباره‌ی پذیرش یا رد درخواست پناهندگی بر عهده‌ی هیئت مهاجرت و پناهندگی کانادا (IRB) و اداره‌ی مهاجرت کانادا (IRCC) است و هیچ مشاوری نمی‌تواند نتیجه‌ی آن را تضمین کند.
روش‌های پناهندگی در کانادا: داخل کانادا یا خارج از کانادا
سیستم پناهندگی کانادا دو بخش کاملاً جدا دارد. تفاوت اصلی این دو بخش، محل حضور متقاضی است:
۱. درخواست پناهندگی داخل کانادا (In-Canada Asylum Claim)
این مسیر فقط برای کسانی است که در کانادا هستند یا در مرز ورودی کانادا (فرودگاه، مرز زمینی یا بندر) حضور دارند. درخواست باید حضوری به مأمور مهاجرت ارائه شود و از خارج کانادا امکان ثبت آن وجود ندارد.
۲. اسکان مجدد پناهندگان از خارج کانادا (Resettlement)
اداره‌ی مهاجرت کانادا صریحاً اعلام کرده است که «شما نمی‌توانید مستقیماً به‌عنوان پناهنده به ما درخواست بدهید». در این مسیر، پناهنده باید ابتدا در کشور دیگری (خارج از کشور خودش) ثبت شده باشد و سپس توسط کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان (UNHCR)، یک سازمان معرفی‌کننده‌ی مجاز یا یک گروه اسپانسر خصوصی به کانادا معرفی شود. زیرمجموعه‌های این مسیر:
- پناهندگان تحت حمایت دولت (GAR): فقط با معرفی UNHCR یا سازمان معرفی‌کننده؛ حمایت مالی تا یک سال.
- اسپانسرشیپ خصوصی پناهندگان (PSR): از طریق دارندگان توافقنامهی اسپانسرشیپ (SAH)، گروههای پنجنفره (Group of Five) یا اسپانسرهای اجتماعی.
- برنامه‌ی ترکیبی (BVOR): پناهنده‌ی معرفی‌شده از سوی UNHCR با اسپانسر خصوصی مطابقت داده میشود؛ شش ماه حمایت دولت و شش ماه حمایت اسپانسر.
- برنامه‌ی حمایت فوری (Urgent Protection): برای موارد معرفی‌شده از سوی UNHCR که جانشان در خطر فوری است.
کدام روش‌های پناهندگی کانادا باز و کدام بسته‌اند؟ (نوامبر ۲۰۲۶)
| مسیر | وضعیت فعلی | توضیح |
|---|---|---|
| درخواست پناهندگی داخل کانادا | باز | با روند جدید از ۳ نوامبر ۲۰۲۶؛ مشمول قانون یک‌ساله و قانون ۱۴ روزه |
| پناهندگان تحت حمایت دولت (GAR) | باز (فقط با معرفی) | فقط با معرفی UNHCR؛ درخواست مستقیم ممکن نیست |
| اسپانسرشیپ گروههای پنجنفره و اسپانسرهای اجتماعی | بسته | پذیرش درخواست جدید تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ متوقف است |
| دارندگان توافقنامهی اسپانسرشیپ (SAH) | باز با سقف | سقف ۵٬۰۰۰ نفر برای سال ۲۰۲۶ |
| برنامه‌ی ترکیبی BVOR | باز (فقط با معرفی) | مشمول توقف گروههای پنجنفره نیست |
| حمایت فوری (Urgent Protection) | باز (فقط با معرفی) | فقط برای موارد معرفی‌شده از سوی UNHCR |
زمان رسیدگی در ژانویه ۲۰۲۶ برای پناهندگان با اسپانسر خصوصی حدود ۳۸ ماه و برای پناهندگان تحت حمایت دولت حدود ۱۸ ماه بوده است. (منبع: IRCC)
قانون C-12 چیست و چه تغییری در پناهندگی کانادا ایجاد کرد؟
لایحه‌ی C-12 با عنوان رسمی «قانون تقویت سیستم مهاجرت و مرزهای کانادا» (Strengthening Canada’s Immigration System and Borders Act) در ۸ اکتبر ۲۰۲۵ به پارلمان ارائه شد و در ۲۶ مارس ۲۰۲۶ به تأیید سلطنتی رسید و به قانون تبدیل شد. این قانون بخش‌های مهاجرتی لایحه‌ی C-2 (قانون مرزهای قوی) را جدا کرد؛ لایحه‌ی C-2 هنوز به قانون تبدیل نشده است. مهم‌ترین تغییرات C-12 در حوزه‌ی پناهندگی:
- قانون یک‌ساله: درخواست پناهندگی که بیش از یک سال پس از اولین ورود فرد به کانادا ثبت شود (برای ورودهای پس از ۲۴ ژوئن ۲۰۲۰)، به هیئت مهاجرت و پناهندگی (IRB) ارجاع نمی‌شود. یک سال از اولین ورود حساب میشود، حتی اگر فرد از کانادا خارج شده و دوباره برگشته باشد.
- قانون ۱۴ روزه: کسانی که از مرز زمینی آمریکا، خارج از گذرگاه‌های رسمی وارد کانادا شوند و بعد از ۱۴ روز درخواست پناهندگی بدهند، واجد ارجاع به IRB نیستند.
- تاریخ اعمال: این دو قانون برای درخواست‌هایی که از ۳ ژوئن ۲۰۲۵ به بعد ثبت شده‌اند اعمال میشود.
- حق ارزیابی خطر پیش از اخراج (PRRA): افرادی که مشمول این قوانین می‌شوند، همچنان میتوانند برای PRRA اقدام کنند.
- استثناها (از ۳ نوامبر ۲۰۲۶): کودکان بدون همراه، و کسانی که در سال اول حضورشان در پورتال ثبت‌نام کرده و قصد درخواست را اعلام کرده‌اند.
- اختیارات جدید دولت: امکان توقف دریافت یا تعلیق و لغو بررسی برخی درخواست‌ها «به نفع عموم» با مصوبه‌ی هیئت دولت که باید در روزنامه‌ی رسمی کانادا منتشر و به پارلمان گزارش شود. این اختیارات شامل درخواست‌های پناهندگی نمی‌شود.
منبع: IRCC – Bill C-12 | LEGISinfo
توافقنامهی کشور ثالث امن با آمریکا
طبق توافقنامهی کشور ثالث امن (STCA) میان کانادا و آمریکا، کسی که از آمریکا از طریق مرز زمینی وارد کانادا میشود، به‌طور کلی نمی‌تواند در کانادا درخواست پناهندگی بدهد و باید در آمریکا درخواست کند. از ۲۵ مارس ۲۰۲۳ این توافق در تمام طول مرز زمینی (از جمله آبراه‌ها) برای درخواست‌هایی که ظرف ۱۴ روز پس از عبور غیررسمی ثبت شوند اعمال میشود. استثناهایی مانند داشتن عضو خانواده‌ی مشخص در کانادا، کودکان بدون همراه و دارندگان مدارک معتبر کانادایی وجود دارد. (منبع: IRCC)
مراحل درخواست پناهندگی برای کسانی که داخل کانادا هستند
از ۳ نوامبر ۲۰۲۶، روند درخواست پناهندگی داخل کانادا به این شکل است:
- ثبت در پورتال IRCC: ساخت حساب کاربری در پورتال آنلاین اداره‌ی مهاجرت و پاسخ به سؤالات اولیه.
- مصاحبه‌ی حضوری بررسی صلاحیت: مأمور مهاجرت پاسپورت اصلی را دریافت می‌کند و از همه‌ی افراد ۱۴ سال به بالا انگشت‌نگاری میشود.
- دریافت مدارک: در صورت واجد شرایط بودن، دستور اخراج مشروط (که فقط در صورت رد یا انصراف اجرا میشود)، تاریخ سررسید تکمیل پرونده، سند هویت متقاضی پناهندگی (RPID) و دستورالعمل معاینه‌ی پزشکی صادر میشود.
- تکمیل آنلاین پرونده ظرف ۶۰ روز: فرم مبنای ادعا (BOC) و سایر مدارک باید ظرف ۶۰ روز ارسال شود. یک‌بار امکان درخواست ۳۰ روز تمدید وجود دارد.
- ارجاع به هیئت مهاجرت و پناهندگی (IRB): پس از بررسی امنیتی و پذیرش (با سقف زمانی ۳۶۵ روز)، پرونده‌ی آماده به بخش حمایت از پناهندگان (RPD) ارجاع میشود.
- جلسه‌ی رسیدگی: متقاضی در جلسه‌ی RPD شرکت می‌کند و تصمیم درباره‌ی پذیرش یا رد صادر میشود.
- اعتراض: در صورت رد، امکان اعتراض به بخش تجدیدنظر پناهندگی (RAD) و پس از آن درخواست بازبینی قضایی در دادگاه فدرال کانادا وجود دارد.
کسانی که از مرز ورودی (فرودگاه یا مرز زمینی) درخواست می‌دهند، ابتدا با مأمور سازمان خدمات مرزی کانادا (CBSA) مصاحبه میکنند و سپس ممکن است برای تکمیل پرونده به پورتال IRCC هدایت شوند. پرونده‌هایی که پیش از ۳ نوامبر ۲۰۲۶ ثبت شده‌اند، طبق روند قبلی بررسی می‌شوند. (منبع: IRCC – Claim asylum from inside Canada)
برای آشنایی با سایر مسیرهای قانونی اقامت، صفحه‌ی روش‌های مهاجرت به کانادا، مقاله‌ی ویزای کار کانادا و صفحه‌ی اسپانسرشیپ کانادا را ببینید.
حقوق متقاضی پناهندگی در زمان بررسی پرونده
- اجازهی کار: متقاضیان ۱۶ سال به بالا میتوانند همراه با درخواست پناهندگی، بدون هزینهی جداگانه، اجازهی کار درخواست کنند. طبق قوانین جدید، این اجازه پس از واجد شرایط شناخته شدن درخواست و تکمیل پرونده صادر میشود. (IRCC)
- بیمه‌ی درمانی موقت فدرال (IFHP): از زمان دریافت تأییدیه‌ی درخواست یا RPID شروع میشود. از ۱ مه ۲۰۲۶ برای هر نسخه ۴ دلار و برای خدمات دندانپزشکی، بینایی، مشاوره و وسایل کمکی ۳۰٪ سهم پرداخت در نظر گرفته شده و ویزیت پزشک و بیمارستان همچنان کامل پوشش داده میشود. (IRCC)
- تحصیل فرزندان: فرزندان زیر سن قانونی معمولاً میتوانند در مدارس ابتدایی و متوسطه تحصیل کنند.
- کمک‌های اجتماعی: توسط استان‌ها ارائه میشود و شرایط آن در هر استان متفاوت است.
آمار پناهندگی کانادا و زمان رسیدگی
بر اساس آمار رسمی هیئت مهاجرت و پناهندگی کانادا (IRB):
- تعداد پرونده‌های در انتظار بخش حمایت از پناهندگان (RPD) در سپتامبر ۲۰۲۶ حدود ۲۵۲ هزار پرونده بوده است (در پایان ۲۰۲۵ حدود ۳۰۰ هزار).
- در شش ماه اول ۲۰۲۶، از پرونده‌هایی که درباره‌ی ماهیت آن‌ها تصمیم گرفته شد، حدود ۷۳٪ پذیرفته شدند.
- برای متقاضیان ایرانی در شش ماه اول ۲۰۲۶: ۱٬۹۲۱ پرونده‌ی ارجاع‌شده، ۶۳۶ پذیرش و بیش از ۱۲ هزار پرونده‌ی در انتظار.
- میانگین زمان انتظار در پایان ۲۰۲۵ حدود ۲۴ ماه از زمان ارجاع تا تصمیم بوده است.
منبع: IRB – Statistics
چه کسانی نمی‌توانند درخواست پناهندگی بدهند؟
- کسانی که قبلاً در کانادا حمایت پناهندگی گرفته‌اند یا درخواست قبلی‌شان رد، غیرقابل‌ارجاع، پس‌گرفته یا رهاشده اعلام شده است.
- کسانی که مشمول قانون یک‌ساله یا قانون ۱۴ روزه‌ی قانون C-12 می‌شوند.
- کسانی که از آمریکا وارد شده‌اند و مشمول توافقنامهی کشور ثالث امن هستند (مگر استثناها).
- کسانی که در کشور دیگری به‌عنوان پناهنده پذیرفته شده‌اند و میتوانند به آن کشور بازگردند.
- افرادی که به دلایل امنیتی، نقض حقوق بشر، جرایم سنگین یا جرایم سازمان‌یافته غیرقابل‌پذیرش هستند. (منبع: IRPA)
پس از پذیرش پناهندگی چه میشود؟
فردی که پناهندگی‌اش پذیرفته شود «فرد تحت حمایت» (Protected Person) محسوب میشود و میتواند برای اقامت دائم کانادا اقدام کند. در برنامه‌ی سطوح مهاجرتی ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۹ برای افراد تحت حمایت داخل کانادا سالانه ۲۰ هزار سهمیه‌ی اقامت دائم در نظر گرفته شده و دولت یک طرح یک‌باره برای انتقال حدود ۱۱۵ هزار فرد تحت حمایت به اقامت دائم در سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ اعلام کرده است. (IRCC – Levels Plan 2027–2029)
هشدار درباره‌ی کلاهبرداری و نمایندگان غیرمجاز
طبق قوانین کانادا فقط وکلا و پارالیگال‌های عضو کانون وکلای استان‌ها، سردفتران استان کبک و مشاوران رسمی مهاجرت دارای مجوز از کالج مشاوران مهاجرت و شهروندی کانادا (RCIC) میتوانند در ازای دریافت هزینه، نمایندگی پرونده‌ی مهاجرتی را بر عهده بگیرند. از ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ جریمه‌های جدیدی برای مشاوره‌ی غیرمجاز (۵ هزار دلار) و ارائهی عمدی اطلاعات نادرست (۱۵ هزار دلار) در نظر گرفته شده است. ارائهی اطلاعات خلاف واقع در پرونده‌ی پناهندگی میتواند به ابطال حمایت و ممنوعیت پنج‌ساله‌ی ورود منجر شود. (IRCC)
پرسش‌های متداول درباره‌ی پناهندگی در کانادا
آیا میتوان از داخل ایران برای پناهندگی کانادا اقدام کرد؟
خیر. درخواست پناهندگی کانادا فقط برای کسانی ممکن است که در کانادا یا در مرز ورودی کانادا حضور دارند. اقدام برای پناهندگی برای ساکنین ایران از داخل ایران طبق قوانین ایران غیرقانونی است و از نظر قوانین کانادا هم شدنی نیست. آتلانتیک ۷۲۴ برای ساکنین ایران هیچ اقدامی در زمینه‌ی پناهندگی انجام نمی‌دهد.
آیا با ویزای توریستی میتوان در کانادا درخواست پناهندگی داد؟
کسی که بهصورت قانونی در کانادا حضور دارد میتواند درخواست پناهندگی ثبت کند، اما طبق قانون C-12 درخواست باید ظرف یک سال از اولین ورود به کانادا ثبت شود. ورود به کانادا با ویزای توریستی به قصد پناهندگی و ارائهی اطلاعات نادرست در درخواست ویزا، خلاف قانون است.
قانون یک‌ساله‌ی پناهندگی کانادا چیست؟
طبق قانون C-12، درخواست پناهندگی که بیش از یک سال پس از اولین ورود به کانادا (برای ورودهای پس از ۲۴ ژوئن ۲۰۲۰) ثبت شود، به هیئت مهاجرت و پناهندگی ارجاع نمی‌شود. این قانون برای درخواست‌های ثبت‌شده از ۳ ژوئن ۲۰۲۵ به بعد اعمال میشود و این افراد همچنان به ارزیابی خطر پیش از اخراج (PRRA) دسترسی دارند.
بررسی پرونده‌ی پناهندگی در کانادا چقدر طول می‌کشد؟
بر اساس آمار IRB، میانگین زمان انتظار در پایان ۲۰۲۵ حدود ۲۴ ماه از زمان ارجاع تا تصمیم بوده است. زمان دقیق به شرایط هر پرونده بستگی دارد.
آیا متقاضی پناهندگی در کانادا اجازهی کار دارد؟
بله. متقاضیان ۱۶ سال به بالا میتوانند همراه با درخواست پناهندگی و بدون هزینهی جداگانه اجازهی کار درخواست کنند که پس از واجد شرایط شناخته شدن درخواست و تکمیل پرونده صادر میشود.
اسپانسرشیپ خصوصی پناهندگان کانادا باز است؟
پذیرش درخواست جدید از گروههای پنجنفره و اسپانسرهای اجتماعی تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ متوقف است. دارندگان توافقنامهی اسپانسرشیپ (SAH) در سال ۲۰۲۶ با سقف ۵ هزار نفر فعالیت میکنند.
مشاوره‌ی پناهندگی برای افرادی که در کانادا هستند
اگر بهصورت قانونی در کانادا حضور دارید و درباره‌ی پرونده‌ی پناهندگی، رد درخواست، ارزیابی خطر پیش از اخراج (PRRA)، درخواست بشردوستانه (H&C) یا سایر مسیرهای قانونی اقامت سؤال دارید، می‌توانید فرم زیر را تکمیل کنید. این خدمات فقط برای افراد ساکن کانادا است و برای ساکنین ایران ارائه نمی‌شود. برای مرور سریع، صفحه‌ی پناهندگی در کانادا را هم ببینید.
دیدگاهتان را بنویسید